Onderweg met de fiets

Onderweg met de fiets
fietstechniek, tochten, bedenkingen, ...

dinsdag 16 december 2014

Werkrit nummer zoveel

... maar het blijft genieten.

De start was mistig.

Ergens aan Zevergem (De Pinte)
Hierdoor moest de snelheid gedrukt worden, zodat ik tenminste tijdig kon zien waar de weg loopt. Stilaan trok de mist op, eerst verminderde die tot nevel en geleidelijk veranderde dit in een klare lucht.

Eenzame fietser aan de overkant
Gavere
Dit is de laatste kilometer langs het jaagpad. Ik was iets aan de late kant en kon daardoor genieten van de prachtige kleuren van het ochtendgloren.

Het is en blijft als een voorrecht aanvoelen, om elke keer weer door zo'n omgeving te kunnen fietsen, terwijl de meeste collega's aanschuiven in hun autootje, zelfs al wonen ze meestal veel dichter.

maandag 15 december 2014

e-bike: accu na een jaar gebruik

Dat mijn Orca een E-Orca is, is duidelijk voor wie de blog al wat langer volgt. Trouwens: de meeste Orca's zijn E-Orca's.

Voor wie interesse heeft in elektrische ondersteuning, is het dan misschien interessant om de evolutie van de (staat van de) accu te kunnen volgen.
Flevobike vermeldt dat dit een 38,4V accu (standaard aangeduid als 36 V) is met een capaciteit van 13,2 Ah. Bij de Duitse importeur (Flevelo) wordt als capaciteit het correctere 507 Wh opgegeven. De accu is een LiFePO4 type, die meer dan 2000 laadcycli aan moet kunnen.

Dat is belangrijk: bij de meeste conventionele e-bikes wordt een accu geleverd die aangeduid wordt als LiIon en meestal is dat een LiMn accu. (LiIon is de noemer waar heel wat celtypes onder vallen: ook LiFePO4 is een LiIon-vorm). Met die technologie is het aantal laadbeurten beperkt tot rond de 500 ofwel een kwart van wat de accu van Flevobike aankan. De prijs ligt doorgaans lager, maar bekeken over de hele levensduur wordt die dan aanzienlijk hoger: deze LiFePO4 accu kost grofweg het dubbele van een meer doordeweekse uitvoering, maar zou wel vier keer zo lang mee moeten kunnen.

Ook zijn de elektrische eigenschappen verschillend: een LiFePo accu houdt zijn spanning heel lang, om pas op het einde snel te dalen. De conventionele LiMn accu's hebben een ander spanningsverloop, waardoor het bereik ook wat minder is met eenzelfde capaciteit. Het nadeel van wat Flevobike gebruikt, is dat de energiedichtheid wat minder is. In mensentaal betekent dit dat er minder elektriciteit in de cellen opgeslagen kan worden. Daardoor krijg je dus voor eenzelfde hoeveelheid opgeslagen energie een zwaardere accu. Anderzijds is een LiFePO4 accu ook minder temperatuurgevoelig en in de winter is dat wel belangrijk.

Nog zo'n "detail" is dat een accu van een e-bike wel wat complexer is dan een oplaadbare AA cel en dergelijke. Zo'n accu omvat een hele reeks cellen, die allemaal gelijk moeten geladen en ontladen worden. Daarvoor zit er een stuk elektronica bij: een "battery management system" ofte BMS. Dat BMS controleert de hele accu. Het is ook programmeerbaar, waardoor de boven- en benedengrens van het laden en ontladen ingesteld kunnen worden. Klinkt ingewikkeld en dat is het ook, maar het is wel heel belangrijk. Laat me het zo stellen: elke cel kan een bepaalde hoeveelheid energie bevatten en kan tot een bepaald niveau ontladen worden zonder schade op te lopen. Als je wat verder van die grenzen wegblijft, verhoogt de levensduur van de cellen, maar bevatten ze dus minder energie, waardoor je er weer meer nodig hebt. Flevobike kiest voor behoorlijk voorzichtige waarden, waardoor ze tot meer dan 2000 herlaadbeurten kunnen garanderen. De keerzijde is dan dat de accu zwaar wordt (5,5 kg).
Flevobike heeft de accu in de E-Orca heel slim geplaatst: netjes tussen de voorwielen, waar hij absoluut niet in de weg zit en waar je ook niets anders kwijt kunt.


Om onderweg te kunnen controleren hoe de ondersteuning zich gedraagt, voegde ik aan het systeem een Cycle Analyst (CA-SA V2.3) toe.



Die geeft me continu de accuspanning (V), het opgenomen vermogen (Ah), het geleverde vermogen (W) en de stroom (A). Daarnaast houdt hij ook het aantal laadbeurten en het totaal opgenomen vermogen bij. Zo kan ik netjes nagaan hoe de accu zich gedraagt en wat de motor vraagt. Daarnaast kan zo'n CA nog heel wat meer tonen, zoals de snelheid en wat waarden die je op een typische fietscomputer vindt. Dat is nog niet alles, want - mits wat ingrepen - kun je die ook gebruiken om bijvoorbeeld de stroom te beperken of als cruisecontrol of snelheidsbegrenzer (voor de ondersteuning). Het ding biedt dus heel wat mogelijkheden.

Ondertussen rijd ik bijna een jaar met de E-Orca.

De Cycle Analyst vertelde me in het begin dat de accu een capaciteit haalde van 12,8 Ah. Toen ik die onlangs nog eens leeg reed, haalde ik 12,5 Ah. Je zou dat kunnen zien als een vermindering, maar dat is niet zeker. Het systeem wordt namelijk uitgeschakeld als de spanning onder de 29V zakt en als je meer vermogen vraagt, zakt de spanning sneller. Bij dat leeg rijden heb ik het helemaal niet kalm aan gedaan, waardoor de spanning vrij snel onder die drempel kwam. In principe kan ik dan de stroom uitschakelen, even wachten en opnieuw opstarten. Met voorzichtig rijden valt er dan nog wel wat uit te persen. Ik vermoed dus eerder dat de capaciteit nog ongewijzigd is.

Kijk: Flevobike stelt "minimum 2000 laadbeurten" en een levensduur van 4 à 10 jaar. Ik heb op een jaar bij benadering 100 laadbeurten achter de rug ofwel 5% van wat de accu aankan. Zo zou ik ruim die 10 jaar moeten halen, want dan zit ik nog maar aan 1000 laadbeurten. Je kunt je dan afvragen of  het wel nodig is om voor die kwaliteit te gaan: met 100 laadbeurten per jaar moet de accu 20 jaar meegaan. Rekening houdend met het aantal afgelegde kilometers - ik nader 14000 -, zal de Orca wellicht over 10 jaar mechanisch op zijn.

vrijdag 12 december 2014

Ruitjes: resultaat na een week guur weer

Voila, 't is gelukt. De ruitjes zitten een week in de Orca en de weergoden reageerden met storm, rukwinden en regen. Perfect om te testen.

Bleef ik droog? Neen. Was het droger? Ja.


Hiermee bedoel ik: de regen spat nog altijd op op het schuimdekje en waait van de rand van het ruitje vooraan, dus komt nog stuifwater binnenwaaien. Maar het lijkt erop dat veel meer water dan voordien buiten blijft. Als de ruitjes vol waterdruppels hangen, betekent dat dat ze die druppels buiten gehouden hebben.

Vandaag was de ultieme test: veel wind, windstoten van meer dan 70 km/u en na de middag veel, heel veel regen. De hele kap blijft op zijn plaats (vroeger durfde die licht opengaan bij felle zijwind, doordat het dakje werkt als een vliegtuigvleugel) en de regen bleef buiten, waar die hoort. Ook houden de ruitjes de harde zijwind buiten. Het zicht blijft onbelemmerd, dus dat zit ook goed.

Opdracht geslaagd dus.

dinsdag 9 december 2014

De snelste Orca ter wereld?

't Is bijna winter. We zijn het er als fietsers ongeveer allemaal over eens dat je minder snel vooruit gaat als de temperatuur daalt. Volgens de laatste inzichten zou dat vooral met een toegenomen rolweerstand van de banden te maken hebben.

Tijd om even achterom te kijken naar enkele cijfertjes, van het seizoen waarin hoge snelheden wel haalbaar zijn.

Topsnelheid met de Orca op vlakke weg: 60 km/u. Sneller was onmogelijk; ik schat dat de trapfrequentie op dat moment minstens 120 bedroeg en dat was in de hoogste versnelling. Voor alle duidelijkheid: dit was een sprintje met een hele lange aanloop en rugwind. De normale kruissnelheid ligt heel wat lager.
Plaats: het jaagpad langs de Schelde, zowat aan De Pinte, ergens in het voorjaar.

Absolute topsnelheid: 81,1 km/u. Daarvoor was een eerder lange afdaling nodig, met de juiste hellingsgraad, geen zijstraten, geen bochten en een voortreffelijk wegdek (nieuw geasfalteerd). Sneller hoeft echt niet, want de Orca is daar niet voor gemaakt.
Plaats: Montjean, aan de Loire, tijdens de zomer-fietsvakantie.

Ik voel geen behoefte om één van die records nog scherper te stellen. Nu weet ik wat kan en vooral die snelle afdaling voelde akelig dicht bij de grens van wat de Orca aankan.

Een grens die tot op heden nog niet bereikt is, is een dagafstand afleggen van 200 km. Enkele keren ben ik dicht daarbij gestrand, in die zin dat de aankomst bereikt was na net geen 200 km. Nog een rondje rijden om aan dat cijfertje te raken is weinig zinvol.
Maar ooit lukt het wel eens: de aanloop naar de Oliebollentocht dit jaar benadert die grens alweer.

zaterdag 6 december 2014

De koe bij de horens vatten

Plannen maken is eenvoudig, ze uitvoeren duurt soms wat langer...

Vorig jaar, toen ik de E-Orca ophaalde bij Flevobike, stond daar het exemplaar van Johan Vrielink voor de deur. Die had ik al nog gezien, tijdens de Oliebollentocht in 2012 en ook toen was me opgevallen dat hij een interessant ogend extraatje had: er zaten zijruitjes in.

De E-Orca van Johan Vrielink
Op die manier heb je het voordeel van een kap - langs alle kanten afgeschermd - zonder het nadeel van het gebrek aan ventilatie.

Ik nam me voor om zoiets ook te fabriceren en de sjabloon en enkele stukken polycarbonaat kreeg ik alvast mee. De winter ging voorbij, de zomer kwam langs, de herfst is bijna voorbij... Eén van de kinderen heeft ondertussen in een ijverige bui de kartonnen sjabloon met het oud papier meegestuurd...

Op basis van de enkele foto's waarover ik beschik, opmetingen en inschattingen, maakte ik een nieuwe sjabloon, bracht die over op de perspex platen die nog altijd lagen te wachten en de ruitjes waren klaar.



Het pijnlijkste is dat in het dakje aan elke kant drie gaatje gemaakt moeten worden. Dat is namelijk een onherroepelijke ingreep. Maar vooruit: de gaatje zijn gemaakt met een 3 mm boortje. De spanbandjes (tie-raps, colsonbandjes) gingen erdoor, de corresponderende plaatsen op de ruitjes werden aangeduid en daar kwamen dan, met hetzelfde boortje, ook gaatjes in.


Aan de onderkant van de ruitjes kwam, aan de binnenzijde, een strook tochtstrip om schade te vermijden.

Een korte testrit vandaag viel wat minder mee: de zon scheen, het was windstil en en viel geen druppel regen. De vermeende voordelen van de ruitjes konden dus niet aan de realiteit getoetst worden. Wat ik wel merkte, is dat de Orca duidelijk luidruchtiger geworden is: de ruitjes houden de aandrijfgeluiden gevangen onder de kap. Gesprekken voeren met andere velonauten wordt zo nog wat moeilijker. Positief is dan weer dat ze het zicht absoluut niet beperken.

Nu is het wachten op guur weer om het resultaat te kennen.

vrijdag 5 december 2014

Winterdingen

Bij onze noorderburen is het onder de bloggende velonauten goed te merken: de winter staat voor de deur. Sneeuwbanden - met of zonder spijkers - worden opgelegd, voetengaten gedicht, ... De naderende Oliebollentocht heeft hier waarschijnlijk ook wel mee te maken: daarvoor moet je goed voorbereid vertrekken.

(Terzijde: de tocht naar Nijmegen vanuit Vlaanderen begint stilaan vorm te krijgen.)

Het voorbije weekend is de temperatuur hier ook flink gedaald en voor de rest van de week werd koud, grijs weer voorspeld, met kans op nachtvorst. 't Is nog geen -10° C, zoals twee winters geleden, maar het wordt al kouder, tot rond het vriespunt. Dat betekent dat ook in het bourgondische Vlaanderen de voorbereidingen voor het rijden in de winter nodig worden.

Bij wijze van experiment heb ik de voetengaten gedicht met een stuk coroplast. Dat is iets zoals golfkarton, maar dan in een plastic uitvoering. Ik ben benieuwd welk resultaat dit zal opleveren.

De basis was een gerecycleerde plaat, waar ik een stuk van 37 x 45 cm uit sneed.


Een Orca heeft hier een voordeel: de tunnel waar de ketting door loopt, is helemaal dicht. De (Torx) bouten waarmee de aluminiumplaten hierop vastgeschroefd worden, kon ik gebruiken als eerste bevestiging van de plaat.


Nadien heb ik de randen met kleefband vastgemaakt. Dat is voorlopig gebeurd met een oude rol, die ik nog liggen had. Als het systeem werkt zoals het hoort, kijk ik wel voor iets beters. Geen ducttape, want dat laat sporen na bij het verwijderen.

Een eerste testrit maakte alvast duidelijk dat ik ruim boven die plaat blijf met de hielen.

 
Een ander probleem is de koude wind die ik in de ogen krijg. Zoals elke velonaut wel weet, is dat vooral lastig indien het regent. Een bril is dan rampzalig, want die dampt meteen aan. Ik ben (nog) geen brildrager, maar meestal zet ik er wel een op om mijn ogen af te schermen.
 De Ekoi City+ is weer uit de kast gehaald: daar zit een vizier op.

De voorbije week werd deze oplossing ook getest. Het weer was er ideaal voor: koud, grijs en droog. Het resultaat was minder positief.
  • Positief: zo'n vizier houdt wel degelijk de wind uit de ogen en lijkt minder aan te dampen dan een bril.
  • Probleem 1: het vizier is optisch niet neutraal. Het beeld wordt vertekend.
  • Probleem 2: een extra laag kunststof (op het schuimdeksel zit al een minivizier) vermindert het zicht.
  • Grootste bezwaar: de Ekoi heeft een grote buitenomtrek en ik raak geregeld de randen waar mijn hoofd uit de Orca komt.
Enkele winters geleden bewees de helm wel zijn waarde tijdens een sneeuwbui op de bukker. Daar werkte hij prima om sneeuw uit mijn gezicht te houden, zodat ik met een behoorlijke vaart kon fietsen. Prima fietshelm dus (voor de prijs), maar niet geschikt voor de velomobiel.

De opties die open blijven zijn:
  • "goggles" of iets zoals een skibril (kan ik wel even lenen om te proberen)
  • een betere fietshelm, zoals een Casco Speedster of een Uvex City V. Zo'n helm kan meteen ook het hoofd warm houden, eventueel met een helmmuts eronder).
Uvex City V
Casco Speedster
 
Nu schik ik die dingen niet allemaal aan te kopen om even te testen, dus: wie ervaring heeft hiermee, laat maar weten!


De nieuw aangekochte Shimano (toer)fietsschoenen gaan ook even opzij, want ook daarvoor is de temperatuur teveel gezakt. De oude Shimano halfhoge MTB-schoenen zijn weer van dienst.


Wordt het nog guurder, dan kan ik (eindelijk) de verwarmde zolen testen: vorige winter waren die absoluut niet nodig, want het heeft amper gevroren. Het probleem met gelijk welke SPD-schoen is de kou die via de plaatjes binnendringt. Die staan in contact met de cranks en vormen helaas een prima geleider voor de lage temperatuur. Een extra isolatielaag tussen de plaatjes en de binnenzool zal wellicht ook al helpen.

dinsdag 2 december 2014

Millimeterwerk

Deze keer een kort bericht, zonder foto's of andere illustratie.

Gisteravond, na het werk, reed ik de gewone route op weg naar huis. Het eerste stukje gaat over een fietspad langs een eerder drukke weg (de Stationsstraat in Gavere). Terwijl ik daar reed, aan zowat 25 tot 30 km/u, kwam plots een auto vanop een oprit achterwaarts op me af. Vooraf kon ik die niet zien, want langs de woningen in dat stuk staat een hoge haag. Ik zag twee achterlichten op de zijkant van de Orca aanstormen.

Veel kun je niet doen op zo'n moment. Om te remmen was het al veel te laat, dus hard op de pedalen duwen was de enige mogelijkheid. De auto zal de achterkant van de Orca op een haar na gemist hebben. Ik ben benieuwd of de bestuurder ook maar beseft heeft wat hij/zij bijna veroorzaakte.

Gelukkig gebeurt dit uiterst zelden, want het is niet iets wat je graag meemaakt.